Rõ nguồn lực để quy hoạch không bị treo

QUY HOẠCH PHẢI GIẢI TỪNG BÀI TOÁN CỤ THỂ

Trong các hội nghị tham vấn về quy hoạch tổng thể TP.HCM, nhiều chuyên gia cho rằng bản quy hoạch mang tính dài hạn nhưng cũng cần giải quyết những bài toán trước mắt. 

Ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, phân tích quy hoạch tổng thể TP.HCM phải tính đến khả năng chống chịu trước những cú sốc của tương lai như biến đổi khí hậu, nước biển dâng, thiếu nước, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh, khủng hoảng năng lượng và những biến động kinh tế toàn cầu. Quy hoạch cần lấy người dân làm trung tâm, trả lời những câu hỏi thiết thực, cụ thể về nhà ở, việc làm, hạ tầng y tế, giáo dục, giao thông, không gian xanh, chống ngập.

Theo ông Chính, môi trường và khả năng chống chịu phải được coi là một cấu phần quyết định cấu trúc không gian và năng lực cạnh tranh của TP.HCM. Về chống ngập, chuyên gia khuyến nghị nên chuyển tư duy sang quản trị nước đô thị, xác định rõ những vùng phải giữ nước, những vùng có thể phát triển và những vùng phải hạn chế đô thị hóa. Đồng thời, dùng quy hoạch để quyết định nơi nào nên phát triển và nơi nào cần được giữ lại cho tương lai.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhận định với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, rất khó hình dung cuộc sống sẽ thay đổi ra sao trong 100 năm tới. TP.HCM là địa phương năng động, vừa có độ mở bậc nhất Việt Nam nên cách tiếp cận với quy hoạch cũng cần dựa trên quan điểm "rất động và rất mở" để không tự trói buộc trong quá trình triển khai. Với quy mô sau hợp nhất, TS Trần Đình Thiên cho rằng TP.HCM cần tận dụng các lợi thế của từng địa phương hợp lại để tạo vị thế mới trên quy mô toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Chuyên gia này khuyến nghị TP.HCM cần định hình rõ số phận các khu công nghiệp, khu chế xuất ở trung tâm để có phương án chuyển đổi theo hướng công nghiệp phải gắn liền với khu công nghiệp đô thị. Tương tự, các khu du lịch cũng cần tính đến nơi ăn, chốn ở cho những người phục vụ cho khu du lịch đó. "Như khu Hồ Tràm quy hoạch thành trung tâm du lịch biển đẳng cấp quốc tế, nếu thiếu khu đô thị cho những người làm việc ở đó sẽ bất trắc", ông Thiên nói.

TRÁNH BẢN VẼ ĐẸP NHƯNG KHÔNG THỂ THỰC THI

TS Võ Kim Cương, nguyên Phó kiến trúc sư trưởng TP.HCM, nhận định hiện TP.HCM mang dáng dấp một vùng đô thị đa cực, gồm nhiều "thành phố trong thành phố". Để mô hình này khả thi, công tác quy hoạch cần được triển khai theo từng cấp độ, từ quy hoạch tổng thể xuống quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết. "Tiến trình này tương tự như việc vẽ một bức tranh chân dung. Đầu tiên phải vẽ phác khung hình tròn làm cái đầu, tiếp theo xác định vị trí mắt, mũi, miệng, rồi mới đi vào vẽ chi tiết từng đường nét", ông Cương phân tích.

Theo chuyên gia, bản quy hoạch tổng thể ban đầu chỉ xác định các cực phát triển chứ chưa đủ thông tin về mạng lưới đường sá hay cấp độ hạ tầng. Nếu không có bước quy hoạch chung làm cầu nối định hình không gian và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, từng phường xã sẽ không có đủ dữ liệu để triển khai. Khi đó, nguy cơ mỗi nơi thực hiện một cách, dẫn đến xé lẻ và phá vỡ cấu trúc đô thị trên thực địa.

TS Võ Kim Cương nhấn mạnh cần phân biệt rõ thực thể đô thị với bộ máy quản lý hành chính. Một khu vực về mặt hành chính có thể thuộc một phường, xã nhưng về quy hoạch vẫn phải được định hình như một đô thị hoàn chỉnh, có đầy đủ chức năng phục vụ đời sống người dân.

Bên cạnh đó, quy hoạch phải gắn với nguồn lực đầu tư. Ông Cương đề xuất cấp Trung ương và thành phố cần đảm trách các hạ tầng khung lớn, tuyến đường trục chính và công trình đầu mối; cấp phường đầu tư các tuyến kết nối nội khu; còn người dân, doanh nghiệp đầu tư hạ tầng trực tiếp trong các dự án nhà ở, khu dân cư. Nếu không xác định rõ trách nhiệm và nguồn lực thực hiện, một bản quy hoạch dù đẹp đến đâu vẫn có nguy cơ trở thành "quy hoạch treo".